Nồi đất Hòn Đất và cà ràng Phú Tân

Thứ hai - 30/01/2017 17:13
Cái bếp, cái nồi ngày nay đã được thay thế bằng các chất liệu mới nhưng nghề làm cà ràng, nồi đất ở Hòn Đất và Phú Tân vẫn còn vị trí nhất định cho riêng mình.
 
nndcr 01
Các sản phẩm này đều được làm từ đất


Làng nghề nắn nồi đất ở Hòn Đất:

Không biết tự bao giờ vùng đất hợp lưu giữa hai con sông Nam Thái và Rạch Giá ở Hà Tiên được gọi là xóm Đầu Doi (nay là ấp Đầu Doi thuộc thị trấn Hòn Đất huyện Hòn Đất tỉnh Kiên Giang). Nằm ở trung tâm huyện Hòn Đất, làng nghề này đã góp phần bảo tồn những giá trị truyền thống mang dấu ấn văn hóa vùng, chuyên tạo ra những sản phẩm bằng đất nung như: cà ràng (bếp lò có ba chân), nồi (các cỡ), ơ, chảo,...

Hòn Đất với thành phần dân cư chủ yếu gồm ba tộc người chính là Việt, Khmer và Hoa. Nghề làm nồi đất của Hòn Đất ra đời vào khoảng những năm 20 của thế kỷ XX. Tương truyền, vị tổ nghề là một người Khmer. Về sau người Việt đã học và phát triển thành nghề truyền thống của người Việt.

Từ xưa, nghề nắn nồi đối với người dân ở đây chỉ là một nghề phụ, phát triển nhất vào mùa nông nhàn. Trước năm 1980, vùng này chỉ làm ruộng một vụ nên sau khi sạ lúa có khoảng thời gian dài rảnh rỗi người dân lại làm nghề nắn nồi đất.
 
nndcr 02
Nồi đất


Làng nghề nắn cà ràng ở Phú Tân:

Làng nghề làm cà ràng ở xã Phú Thọ, Phú Mỹ thuộc huyện Phú Tân tỉnh An Giang được hình thành cách nay hơn 30 năm, một thời vang bóng nhưng nay làng nghề rất èo uột.

Nguyên liệu để làm cà ràng trước đây là đất sét và trấu, nhưng sản phẩm làm ra không được đẹp và bền. Chính vì vậy, người dân nơi đây đã đi tìm hiểu, học hỏi kinh nghiệm và biết rằng nguồn nguyên liệu đất sét ở Hòn Đất có lẫn cát mịn và dẻo nên rất thích hợp để làm lò mà không cần phải trộn trấu, từ đó họ mới đặt mua đất từ Hòn Đất chuyển về. Vì thế, số lượng làm nghề tăng lên hàng trăm hộ.

Để làm ra một sản phẩm lò đất phải trải qua nhiều công đoạn như in vỉ, nhận khuôn, nhận mỏ lò, làm bóng, phơi nắng, cạo gọt lại sản phẩm và khâu cuối cùng là đem đi nung ở bồn lò trong suốt 48 giờ để lò ửng đỏ, sau đó đợi thêm 24 giờ cho lò thiệt nguội thì bốc ra".
 
nndcr 03
Khung làm cà ràng
 
nndcr 04
Dùng cây gỗ vỗ nhẹ để cân chỉnh phần thân dưới của cà ràng
 
nndcr 06
Dùng tay gắn ba đầu cà ràng lên trên
 
nndcr 05
Tạo hoa văn và làm bóng sơ bộ
 
nndcr 10
Nắp cà ràng được phơi nắng trước sau đó mới ráp với thân cà ràng
 
nndcr 07
Kiểm tra sản phẩm trước khi đem phơi
 
nndcr 08
Phơi nắng từ 2 đến 3 giờ trước khi đem nung
 
nndcr 09
Xếp thành từng chồng để tiết kiệm không gian phơi

Tùy theo bồn đốt lớn hay nhỏ mà cho số lượng cà ràng mang vào nung nhiều hay ít. Nguyên liệu để nung cà ràng là trấu. Đối với loại bồn nhỏ chứa khoảng 500 cái cà ràng thì tốn khoảng 70 bao trấu để đốt, bồn 700 cái cà ràng tốn khoảng 120 bao trấu, bồn 1.000 cà ràng tốn khoảng 200 bao trấu.
 
nndcr 11
Chất đốt ở các lò nung chủ yếu là vỏ trấu
 
nndcr 12
Mang sản phẩm đã hoàn thành ra ngoài lò nung

Thường thì những chiếc cà ràng sau khi nung xong có màu đỏ rất đẹp, còn đối với những cái lò có màu da lu, sạm đen thì phải đem đốt lại. Vì những chiếc lò này không đủ lửa để nung chín.

Nghề làm cà ràng ở đây diễn ra quanh năm, nhưng nhộn nhịp nhất là từ tháng 1 – 4 âm lịch. Vì thời điểm này thời tiết thuận lợi cho việc phơi nắng. Sản phẩm chủ yếu bán cho các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long và cả Campuchia”.

Mỗi ngày một thợ lành nghề làm được từ 20 – 30 cái (tùy loại). Từ khi bắt đầu làm đến 5 ngày sau mới bán được đó là trời nắng, còn trời mưa có khi lên đến hơn nửa tháng bởi trước khi cho lò vào bồn đốt phải được phơi khô từ 2 – 3 nắng. Cà ràng ở đây chia làm 4 loại, lò thượng (số 4), lò số 3, lò nhất (số 2), lò nhì (số 1)".


Lời kết:

Có vậy mới biết, sức sống của một làng nghề truyền thống không những phải phù hợp với nhu cầu cuộc sống, mà còn là câu chuyện của thời gian, của quá khứ và những kỷ niệm đẹp, mang bóng dáng của miệt đồng quê, không dễ lãng quên. Sản phẩm của làng nghề được tiêu thụ ở các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long và một số tỉnh miền Đông Nam Bộ. Hình ảnh cái nồi đất, cà ràng... không phai mờ trong sinh hoạt của con người, càng ngày càng được tái hiện sinh động và chân thực dưới bàn tay tài hoa của những nghệ nhân nắn nồi. Giờ đây nhắc đến cái cà ràng, nồi đất... là người ta nhớ đến một làng nghề thủ công truyền thống nổi tiếng ở Kiên Giang.

 

 

Nguồn tin: Tổng hợp

Đánh giá:

Bình luận mặc định:

Ẩn/Hiện bình luận
Mã bảo mật
Bình luận bằng facebook
Tài khoản thành viên
Khảo sát

Quý vị thấy mẫu mã sản phẩm của chúng tôi như thế nào?

Bộ đếm lượt truy cập
  •   Đang truy cập: 12
  •   Hôm nay: 2,540
  •   Tháng hiện tại: 177,119
  •   Tổng lượt truy cập: 839,519
Ngôn ngữ
Chọn ngôn ngữ
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây