Vất vả làm nghề bó chổi xứ Vĩnh Hựu

Thứ hai - 30/01/2017 17:17
Vĩnh Hựu là xã thuộc huyện Gò Công Tây tỉnh Tiền Giang. Những cây chổi que dừa đã giải quyết được việc làm cho hàng trăm người dân ở một vùng quê nông thôn mới.
Xóm chổi Vĩnh Hựu ngày nào bây giờ đã trở thành làng nghề thực thụ, nằm dọc theo con kênh Vàm Giồng êm đềm quanh năm rợp mát bóng dừa, nơi đây có diện tích vườn dừa nhiều nhất của huyện.

Nghề bó chổi ở Vĩnh Hựu đã có từ lâu, thời gian đầu chỉ có vài chục hộ, nhưng đến nay đã phát triển rất mạnh. Trong lúc nhàn rỗi họ bó chổi với mục đích để dành xài hoặc cho người thân, sau đó có người hỏi mua nên mới nảy sinh ra làm nhiều để bán. Thấy “làm ăn được” nên người nọ nối bước người kia. Thế là hình thành một "xóm chổi".
 
lbcvh 01


Lúc đầu người ta dùng cây ráng mọc hoang dại theo các con mương, dòng kênh rạch và sông cửa Tiểu, có lúc phải bơi xuồng đến tận vùng giáp biển Tân Thành tìm cây ráng đem về phơi khô rồi dùng dây lạt dừa nước (vỏ của phần dưới thân cây dừa nước) bó thành cây chổi để quét nhà.

Dần dà người ta nhận thấy bó chổi bằng cây ráng sẽ có dáng thô mà lại hiếm nguồn nguyên liệu nên thay thế bằng tàu cau. Cây cau ở Vĩnh Hựu lúc ấy được trồng rất nhiều bởi thân cau già dùng để cất nhà che trại, trái cau dùng ăn trầu, cau khô còn được dùng trong công nghệ nhuộm.

Thế rồi qua một thời gian cây cau cũng hiếm đi, họ dần chuyển qua bó chổi bằng cọng dừa. Nghề bó chổi bằng cọng dừa bắt đầu thịnh hành sau những năm đầu thập niên 70.

Người bó chổi sau khi có nguyên liệu từ que dừa, còn phải sắm thêm dây gân (dây nylon loại dùng câu cá) buộc và vót cây trúc thành những tấm mỏng vừa phải, dày độ 2 mm để bó cặp theo thân chổi cho chắc chắn. Để hình thành một cây chổi, trước hết người ta phải “chuốt que”. Chuốt que là dùng dao nhỏ làm sạch hai phiến lá hai bên, chỉ chừa lại cọng gân ở giữa, mà từ chuyên môn là “que”.

Mỗi người ngồi ròng rã mà chỉ chuốt được khoảng 10 kg/ngày, nên không thể nào đáp ứng được yêu cầu người làm chổi, nên họ phải mua que từ “lái que”, tức là người thu mua que các nơi đem về “bỏ” lại. Que dừa đa phần được mua ở ngay địa phương, vùng lân cận, ở Chợ Gạo và xứ dừa Bến Tre.

Công đoạn để sản xuất chổi bắt đầu từ làm “mái” – tức bộ phận dùng để quét. Đó là việc kết que dừa lại với nhau và ốp với miếng bẹ dừa, thân trúc đã chẻ đủ độ dài để hình thành sơ bộ hình dáng chiếc chổi. Công việc này đòi hỏi phải khéo tay.

Sau khi đã có “mái”, có thể chuyển giao tiếp cho các lao động nhỏ tuổi hơn để làm “cán”. Bấy giờ, với một cây cọc chôn sâu phía trước nối những sợi dây gân và chiếc búa nhỏ để trợ lực, người thợ sẽ chọn những thanh bẹ ngắn hơn, một đầu vót nhọn hình mũi tên để chèn thêm vào thân và cán chổi cho no đầy, rồi buộc chắc lại cho tròn trịa, vừa tay người cầm.

Tiếp đó là công đoạn nện cho chặt những thanh bẹ dừa chẻ nhỏ vào thân chổi. Công đoạn cuối, người thợ sẽ kiểm tra lại toàn bộ các chỗ buộc, chỉnh sửa cho hình dáng cây chổi bung ra đẹp mắt và sẽ cắt bỏ những phần dư thừa, làm chổi gọn và tiện cho người sử dụng. Nhiều khi, qua công đoạn cắt tỉa này, phần dôi ra có thể tận dụng để làm những chiếc chổi nhỏ hơn, tăng thêm thu nhập cho người lao động. Với “hàng chợ”, cán chỉ được làm bằng những que dài.

Nhưng dù cán được làm bằng cách nào thì sau khi làm xong, người ta cũng phải dùng những bẹ dừa chẻ nhỏ ra, chót nhọn, dài ngắn, to nhỏ khác nhau mà “nêm” vào cán chổi cho đến khi nào thấy không còn lỏng lẻo thì thôi. Cuối cùng là kiểm tra lại coi que nào “mất trật tự” thì cắt bỏ đi cũng như sửa lại những thân chổi cong thiếu tính thẩm mĩ.

Trong quá trình làm chổi, việc “nặng” nhất là siết dây vào thân, cán chổi. Một đầu dây được quấn vào nọc được đóng chặt xuống đất; đầu kia được buộc vào thân, cán chổi rồi vừa kéo mạnh, vừa xoay vòng. Kéo càng mạnh thì thân chổi càng dẽ dặt. Thường thì dùng dây gân 2 li (milimet), với “hàng đặt” thì dùng dây kẽm thay cho dây gân.

Bình thường, một người có thể bó được hơn 20 cây chổi, người thâm niên tuổi nghề thì bó rất nhanh và khéo, hơn 30 cây mỗi ngày, thu nhập đủ chi tiêu trong gia đình.
 
lbcvh 02
 
lbcvh 03
 
lbcvh 04
 
lbcvh 05
 
lbcvh 06
 
lbcvh 07
 
lbcvh 08
 
lbcvh 09

Làng nghề bó chổi ở Vĩnh Hựu cũng đã tồn tại hơn nửa thế kỷ. Ở mỗi giai đoạn, người làm ra chổi không ngừng cải tiến và hoàn thiện sao cho vừa đẹp vừa bền, tạo sự tin dùng cho khách hàng. Sản phẩm có mặt khắp các nơi từ các tỉnh miền Đông đến vùng châu thổ đồng bằng sông Cửu Long, ra tận cả Vũng Tàu.

Đến các ấp Bình An, Phú Quý, Thạnh Thới, bạn cũng sẽ bắt gặp cảnh các chị em cùng ngồi bên nhau để bó những cây chổi từ que dừa rất nhộn nhịp. Chổi cọng dừa của Vĩnh Hựu đã làm nên “thương hiệu” cho một vùng đất.

Nguồn tin: Tổng hợp

Đánh giá:

Bình luận mặc định:

Ẩn/Hiện bình luận
Mã bảo mật
Bình luận bằng facebook
Tài khoản thành viên
Khảo sát

Quý vị thấy mẫu mã sản phẩm của chúng tôi như thế nào?

Bộ đếm lượt truy cập
  •   Đang truy cập: 17
  •   Hôm nay: 2,497
  •   Tháng hiện tại: 131,874
  •   Tổng lượt truy cập: 1,049,429
Ngôn ngữ
Chọn ngôn ngữ
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây