Xuồng ba lá thân thương vùng sông nước

Thứ hai - 30/01/2017 14:45
Từ nhiều đời nay, phương tiện chủ yếu để đi lại và làm ăn của người dân vùng Cửu Long giang là ghe xuồng, mà chiếc xuồng ba lá lại mang nét duyên dáng lạ kỳ.
xbl 01
Chiếc xuồng ba lá nổi bật giữa chốn sông nước thanh bình

Xuồng ba lá hay còn gọi là thuyền tam bản được ghép bởi ba tấm ván, gồm có hai tấm ván be ờ hai bên và một tấm ván ở dưới đáy. Để xuồng được cứng chắc, người ta dùng những chiếc “cong” tạo thành bộ khung mô phỏng bộ xương sườn của cá. Bộ cong này có nhiệm vụ cố định thân xuồng, chống đỡ sức ép của nước từ bên ngoài vào, đồng thời giữ chặt ván xuồng, giúp xuồng không bị biến dạng. Dưới các thanh cong, người thợ đóng xuồng nghĩ ra cách khoét lõm hình bán nguyệt gọi là những “lỗ lù”, có nhiệm vụ thông nước giữa các khoang xuồng, giúp nước gom lại một chỗ, dễ tát.
 
xbl 07
Người thợ đang đóng chiếc xuồng ba lá

Mũi và lái xuồng ba lá có hình dạng tương đối giống nhau, nhưng thường phần lái to và thấp hơn phần mũi. Nhờ mũi và lái xuồng ba lá gần giống nhau mà tính linh hoạt trong việc điều khiển xuồng càng cao. Nếu như ở các loại ghe thuyền khác cần phải quay mũi khi trở lại thì với xuồng ba lá, người ta chỉ cần hoán đổi vị trí ngồi bơi, mũi thành lái là xong ngay. Đây là một trong những ưu điểm của xuồng ba lá, rất có ý nghĩa khi sử dụng xuồng ở nơi đường đi quá chật hẹp.

Với địa hình kinh rạch chằng chịt, cây lá um tùm thì chiếc xuồng là loại phương tiện đắc dụng và phù hợp nhất. Nó được sử dụng để đi lại dễ dàng cả trên sông lớn lẫn kênh nhỏ. Nhưng chiếc xuồng ba lá tỏ ra có ưu điểm cao hơn các loại phương tiện giao thông thủy khác khi cần thiết phải di chuyển trên mương, rạch nhỏ. Người ta chọn xuồng làm phương tiện giao thông chủ yếu không hẳn do điều kiện kinh tế, mà trước hết là vì tính linh hoạt, hữu hiệu của nó. Tính linh hoạt của xuồng ba lá đặc biệt có ý nghĩa khi được sử dụng ở trên ruộng hoặc chân rừng ngập nước, là những nơi mà hầu như các loại phương tiện khác phải “chào thua”. Nhờ nhỏ, gọn, nhẹ nên xuồng có thể dễ dàng luồn lách trên những đoạn đường chật hẹp. Đồng thời, do diện tích mặt tiếp xúc với nước nhỏ làm hạn chế sức cản của nước nên xuồng có khả năng di chuyển nhanh ngay cả ở nơi nước cạn. Người ta dùng xuồng để đi lại cũng như trong lao động sản xuất.
 
xbl 02
Đi hái hoa súng bằng xuồng ba lá
 
xbl 03
Đi xuồng máy rao bán dưa hấu cho các nhà cặp hai bên bờ sông
 
xbl 04
Đi câu cá trên sông bằng xuồng ba lá
 
xbl 09
Chở trái cây trong tận vườn bằng xuồng rất thuận lợi

Chiếc xuồng dùng để đi thăm câu, giăng lưới, vận chuyển sản vật khai thác được ở rừng, chuyên chở thành quả lao động từ đồng ruộng về, dùng xuồng để đi buôn bán. Độc đáo hơn, xuồng đôi khi còn được sử dụng như một ngôi nhà lênh đênh trên mặt nước với hai tấm rèm dựng hình chóp trở thành mái ấm con người trước mưa nắng vô thường của đất trời Tây Nam Bộ.
 
xbl 06
Lắp mái che mưa nắng trên xuồng

Ngày nay do gỗ rừng ngày càng khan hiếm và đắt đỏ, người ta còn làm ra xuồng bằng các loại vật liệu hợp kim và phi kim loại, đặc biệt là bằng composite. Tuy làm bằng nhiều cách thức khác nhau, tác dụng của chiếc xuồng ba lá đối với người dân vùng sông nước Nam bộ vẫn giữ nguyên giá trị của nó, vẫn là truyền thống được kế thừa, vẫn giữ được những nét độc đáo trong làm ăn và sinh hoạt của người dân nơi này.
 
xbl 05
Xuồng bằng chất liệu composite có khối lượng rất nhẹ và giá thành rẻ

“Nhà anh cách nhà em hai kinh một rạch
Anh ngó thấy em tóc dài buông hờ bà ba tím
Anh nghèo chưa sắm xuồng ba lá
Chẳng đành lội kinh dính sình sang bển gặp em
Thì mai anh sang nhà Năm Cua mượn xuồng ba lá.”

“Dẫu xuồng ba lá lênh đênh
Cầu tre lắt lẻo gập ghềnh khó đi
Anh ơi chớ ngại ngần chi
Ngồi xuồng ba lá giữa kỳ nước lên.”

“Chiếc xuồng ba lá quê ta
Mảnh mai như chiếc lá đa giữa dòng
Liềm trăng sông nước cong cong
Nhỏ nhoi mà vẫn ngược dòng lũ dâng.”

Giờ đây khắp vùng đồng bằng châu thổ Cửu Long giang đã mở mang nhiều tuyến đường quốc lộ, tỉnh lộ, liên thôn, liên xã. Dọc theo hai bên bờ kênh nay cũng có đường bộ, cầu bê tông, xe máy, xe đạp. Thế nhưng trên kênh rạch, nhất là các bến đò, chợ nổi vẫn không thể vắng bóng xuồng ba lá. Về với miền Tây Nam Bộ có nhiều người muốn ngồi trên xuồng ba lá đi du ngoạn trên những con kênh thanh bình, khỏa tay xuống dòng nước mát lành, hoặc trong đêm miệt vườn ngồi trên chiếc xuồng ba lá ngắm trăng soi dòng kênh lấp lánh.

Chiếc xuồng ba lá đã đi vào nghệ thuật qua văn, thơ, nhạc, họa... Cùng với mái đình, cây đa, bến nước, chiếc xuồng là biểu tượng gợi nhớ quê hương, lắng đọng nhớ thương ai đi xa cũng nhớ về.
 
xbl 08
Chiếc xuồng ba lá là biểu tượng của vùng quê sông nước miền Tây

Tác giả bài viết: Đoàn Quốc Khanh

Nguồn tin: Tổng hợp

Đánh giá:

Bình luận mặc định:

Ẩn/Hiện bình luận
Bình luận bằng facebook
Tài khoản thành viên
Khảo sát

Quý vị thấy mẫu mã sản phẩm của chúng tôi như thế nào?

Bộ đếm lượt truy cập
  •   Đang truy cập: 19
  •   Hôm nay: 12,050
  •   Tháng hiện tại: 167,272
  •   Tổng lượt truy cập: 618,760
Ngôn ngữ
Chọn ngôn ngữ
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây